ग्रामपंचायत हेदली

प्रधानमंत्री आवास योजना – ग्रामीण (PMAY-G)

🔹 योजनेचा परिचय

प्रधान मंत्री आवास योजना – ग्रामीण, 1 एप्रिल 2016 रोजी सुरू करण्यात आलेली, ही ग्रामीण विकास मंत्रालय (MoRD) द्वारे भारत सरकारचे प्रमुख अभियान आहे. PMAY-G चे उद्दिष्ट सर्व बेघर कुटुंबांना आणि कच्चा व मोडकळीस आलेल्या घरात राहणाऱ्यांना मूलभूत सुविधांसह पक्के घर उपलब्ध करून देणे आहे.

PMAY-G ग्रामीण भागातील घरांची कमतरता दूर करण्यासाठी महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावते. घरांचा किमान आकार 25 चौरस मीटर असून स्वच्छ अन्न शिजवण्यासाठी स्वतंत्र जागा बंधनकारक आहे. 27 सप्टेंबर 2022 पर्यंत 2.72 कोटी उद्दिष्टांपैकी 2.00 कोटी घरे बांधून पूर्ण झाली आहेत. लाभार्थ्यांची निवड SECC सर्वेक्षण आणि ग्रामसभेच्या सत्यापनाद्वारे होते आणि अनुदानाची रक्कम थेट लाभार्थ्यांच्या बँक/पोस्ट ऑफिस खात्यात जमा केली जाते. योजना 31 मार्च 2024 पर्यंत वाढविण्यात आली आहे.

🔹 निधी वाटप

केंद्र व राज्य निधी वाटपाचे प्रमाण — 60 : 40
उद्दिष्टांचे वितरण — SC/ST (60%), Others (25%), Minority (15%)
संपूर्ण उद्दिष्टांपैकी 5% उद्दिष्ट दिव्यांग व्यक्तींसाठी राखीव

🔹 लाभार्थी निवड प्रक्रिया

SECC-2011 सामाजिक, आर्थिक आणि जात सर्वेक्षण आधारित निवड
आवास प्लस सर्वेक्षणामधील पात्र लाभार्थी समावेश (2018-19)
ग्रामसभेमार्फत तयार केलेल्या PWL (Permanent Wait List) यादीतून निवड

🔹 योजनेची उद्दिष्टे

2024 पर्यंत सर्व बेघर कुटुंबांना आणि अस्थिर/मोडकळीस आलेल्या घरांमध्ये राहणाऱ्यांना पक्के घर उपलब्ध करून देणे.

1.00 कोटी ग्रामीण कुटुंबांना गृहप्रदान
स्थानिक साहित्य व प्रशिक्षित गवंडी वापरून उच्च दर्जाची घरबांधणी
सरकारी योजनांच्या अभिसरणाद्वारे संपूर्ण सुविधा पुरविणे

🔹 योजनेअंतर्गत मिळणारे फायदे

सपाट भाग — प्रति लाभार्थी ₹1,20,000 आर्थिक मदत
डोंगराळ / कठीण भाग — प्रति लाभार्थी ₹1,30,000 आर्थिक मदत
कमी व्याजदराने ₹70,000 पर्यंत संस्थात्मक कर्ज सुविधा
अनुदानासाठी पात्र कमाल रक्कम ₹2,00,000
घराचा किमान आकार — 25 चौरस मीटर
स्वच्छ भारत मिशन अंतर्गत शौचालय बांधण्यासाठी ₹12,000 पर्यंत मदत
मनरेगा अंतर्गत 95 दिवसांसाठी रोजगाराची सुविधा
उज्ज्वला योजनेसह LPG कनेक्शन पुरविणे
पाणी, वीज, स्वयंपाक इंधन आणि कचरा व्यवस्थापनासाठी इतर योजनांशी अभिसरण
आधारशी जोडलेल्या DBT माध्यमातून थेट खात्यात पेमेंट

🔹 पात्रता निकष

ग्रामीण भागातील सर्व बेघर तसेच कच्चा आणि मोडकळीस आलेल्या घरांमध्ये राहणाऱ्या कुटुंबांना मूलभूत सुविधांसह पक्के घर देणे.

🔹 एकूण आर्थिक लाभ

घर बांधण्यासाठी प्रति लाभार्थी ₹1.20 लाख आर्थिक सहाय्य अनुज्ञेय आहे.